Do próximo Oeste de Trump

Das setenta e tantas cadeas de televisión que sintoniza o meu receptor polo menos catro emiten películas do oeste con asiduidade. Ás veces algunha me engancha. A unha delas estaba colgado cando me chegou a noticia do asasinato a tiros de Alex Pretti en Minneapolis polos axentes do ICE, quen de igual maneira acabaron coa vida de Renee Good na mesma cidade do Estado de Minnesota a principios de xaneiro. A conexión na miña mente entre o wéstern de ficción e a realidade dos pistoleiros de Trump resultou lóxica e inevitable. Con frecuencia tachamos ao presidente de EE.UU. de vaqueiro macarra disposto a sacar o revólver contra o primeiro sospeitoso de inimizade que se lle poña a tiro. A medida que pasa o tempo e o mundo sofre a súa violencia política, empresarial e guerreira a súa imaxe de cowoy opresor se solidifica. Visto o que está a suceder co Servizo de Control de Inmigración e Aduanas, alimentado con pistoleiros a soldo, reflexionar sobre o que a figura de Donald Trump ten tras de si é fácil. Como mínimo asáltanme dous condicionantes sociolóxicos: un, a mitoloxía da conquista do Oeste; dous, a realidade histórica da Guerra de Secesión. Ambos episodios narrados sobre o decorado do século XIX.

Como aos españois retrátannos o dualismo do Quixote, idealismo de Alonso Quijano versus o ruralismo de Sancho, e a picaresca desde Lázaro de Tormes, pasando polo Buscón don Pablo, ata ‘La escopeta nacional’ de Berlanga, aos seguidores de Trump identifícaos o cinema estadounidense sobre as vaqueiradas do Oeste, primeira e xenuína ficción, desde o seu nacemento mudo en branco e negro ata chegar á caricatura do spaghetti wéstern. Cimentado en mitos e tradicións artúricas ou de cabalería, esa narrativa conseguiu dar significado á épica de EE.UU. Por tanto, Donald Trump está na súa salsa nomeando a dedo ao shériff do condado, impartindo xustiza en base ao seu propio concepto da honra, promovendo a anarquía para cazar foraxidos (inmigrantes), ser o promotor financeiro do ferrocarril (capaz de arrasar con vidas e facenda de cuantos tenten impedir o seu paso), alternando con prostitutas na cantina ou no salón do poboado, matando por un puñado de dólares ou unhas pebidas de ouro, baténdose en duelo co transeúnte ou eliminando ao labrador, quen descoñece o valor do petróleo do subsolo e vive o soño americano de acadar o ceo botando raíces na nova terra. Busque similitudes actuais, verá que non tardan en xurdir na súa mente.

A outra épica lendaria, que pode servir de libro de cabeceira a Trump, hai que buscala na non menos cinematográfica Guerra de Secesión. Daquela o recentemente instalado binomio Republicanos fronte a Demócratas (aínda que as definicións ideolóxicas non sexan as actuais) produciu unha cruenta guerra entre Estados. Ía acompañada polo enfrontamento entre escravistas e prohibicionistas; colleiteiros de algodón contrarios á industrialización nacente; man de obra barata antítese da especializada; racismo como negación da igualdade… Agora Trump emprega a violencia armada contra Estados e cidades demócratas. Sóalle? Semellantes epopeas, resucitadas baixo o paraugas de sentirse o país xendarme do mundo, sosteñen os soños de Trump emperador, capaz de esixir o Premio Nobel da Paz mentres promove o xenocidio en Gaza para converter o seu territorio nun gran complexo hostaleiro con man de obra precaria. Capaz de empuxar á UE cara a unha carreira de armamentos vendidos por EE.UU. E, resucitando a teoría calvinista do ‘Destino manifesto’, reclamar para si Groenlandia. Trump é un perigoso e lamentable ‘déjà vu’.