Pedro Alonso: "Se non cambiamos a estratexia, cada ano haberá incendios máis intensos"

O biólogo Pedro Alonso Iglesias explica as principais claves para entender o que está a suceder en Almería e os incendios de outrora en Galicia. O xoves 16 de xullo ás 19,30 desenvolverá estes puntos en maior profundidade nunha charla coloquio na Asociación Cultural Río Lagares.

Xa estamos en plena tempada de verán e os incendios volven ocupar a actualidade. Como experto, que estamos a facer mal antes de que chegue esta época de maior risco?

O principal é que non estamos a dar a suficiente importancia a que hoxe nos enfrontamos a unhas condicións climáticas e meteorolóxicas moi diferentes ás de fai 15 ou 30 anos. A sucesión de ondas de calor seca moito máis a vexetación e favorece unha propagación moitísimo maior do lume. Iso fai que os incendios sexan moito máis virulentos e aparezan os chamados incendios de sexta xeración, que son practicamente imposibles de atacar directamente, tanto con medios terrestres como aéreos. Son os grandes incendios que vimos o ano pasado. A única forma de facerlles fronte con posibilidades de éxito é a prevención e unha nova ordenación do territorio. Temos unha enorme masa continua de combustible vexetal e, ademais, un medio rural cada vez máis abandonado e envellecido. Hai que investir moito máis en prevención ou seguiremos enfrontándonos ao mesmo problema.

Tras os incendios rexistrados estes días en Almería ou en Galicia, cre que a maioría son provocados ou responden a outras causas?

En Galicia sempre se falou de incendiarios, pero hoxe asistimos a unha realidade moito máis complexa. Existen múltiples causas accidentais. En Almería apúntase a un cable eléctrico movido polo vento; en Ourense, o paso dun tren xerou varias faíscas que orixinaron distintos focos; o ano pasado houbo un incendio provocado por unha rozadora utilizada fóra da época adecuada. O problema é que calquera pequena faísca atopa unhas condicións perfectas para converterse nun gran incendio debido ao abandono do monte, a acumulación de combustible e a continuidade das masas forestais. É como prender lume a un depósito de gasolina. Cando se producen estes megaincendios aparecen os chamados pirocúmulos, enormes nubes xeradas polo propio incendio que poden alcanzar varios quilómetros de altura.

Fálase moito da limpeza dos montes. É suficiente ou habería que cambiar o enfoque?

Falar simplemente de limpar os montes non é realista. Despois dun inverno ou unha primavera chuviosa, a vexetación volve crecer rapidamente e ese tamén é combustible. O que necesitamos é unha verdadeira ordenación do territorio e das masas forestais. O que sufrimos hoxe é consecuencia de decisións tomadas hai máis de 35 anos, cun modelo baseado en grandes superficies continuas de eucaliptos e coníferas, unido ao abandono rural. Hai que crear grandes descontinuidades entre esas masas forestais, diversificar as especies e reformular o modelo forestal.

Iso pasa tamén por reducir a presenza do eucalipto e recuperar outros usos do monte, como o pastoreo?

Hai que diversificar as explotacións forestais e favorecer especies menos combustibles. Tamén recuperar ferramentas tradicionais, como o aproveitamento gandeiro, que axudan a controlar a vexetación. O preocupante é que, mentres tanto, séguense destinando importantes investimentos públicos a manter o modelo forestal actual. Se non cambiamos esa estratexia, cada ano enfrontarémonos a incendios máis intensos porque as condicións climáticas seguirán empeorando.