Galicia e a revisión do SFA

Seguindo os principios reitores que lamentablemente segue na actualidade o Goberno central: manual de supervivencia, política de xestos..., as comunidades autónomas atopámonos en pleno agosto cunha proposta incrible, por irresponsable, que rebenta desde dentro o actual sistema de financiamento autonómico (SFA), crebando a igualdade entre todas elas e, o que é máis grave, de todos os seus cidadáns, antepoñendo ao principio de que todos os españois teñen dereito a uns servizos públicos análogos á marxe de onde residan, outros como o financiamento en función da capacidade recadatoria, a nivelación limitada ou o dereito a tratamentos singulares (sexa o que sexa iso). E o peor é que esa proposta sae do propio Goberno, que se pega un tiro no pé renunciando a boa parte do seu poder tributario, e por tanto, á súa capacidade de redistribuír renda e riqueza entre todos os españois.

Respecto ás noticias e pactos recentes, a resposta desde Galicia debe arrincar cunha forte negativa. O acordo entre ERC-PSC é un extraordinario erro histórico só superado pola suxestión de xeneralizalo, como fixo a ministra de Facenda. Ningún país desenvolvido está a explorar este camiño. De feito, na UE existe un amplo consenso en que proseguir na construción europea esixe que o Goberno da Unión conte con máis recursos propios.

Como galegos e como españois temos que mostrar o noso máis firme rexeitamento e demandar que as Cortes Xerais se opoñan a tan desafortunada proposta, se chega ao Congreso.

Galicia oponse á extensión dos sistemas de concerto non só por principios, tamén por interese. Unha xeneralización do sistema de concerto e a cota vasca suporía para Galicia perder máis de 2.000 millóns de euros ao ano. A soa extensión a Cataluña significaría perder máis de 444 millóns, en base aos datos da liquidación do ano 2021. A cifra sería similar á desaparición, por poñer un exemplo, da Consellería do Medio Rural.

Isto é así porque Galicia conta cunha capacidade fiscal na contorna do 90% da media española e unhas necesidades de gasto próximas ao 110%. Un sistema que non redistribúa vai supoñer un quebranto para os galegos.

Non é doado entender como hai partidos en Galicia que reivindican o concerto e outros que aplauden o financiamento singular acordado en Cataluña, sen explicar en que se concreta. Só o PPdeG e a Xunta de Galicia están a mostrar sentido de Estado e de país, defendendo os intereses dos galegos desde o rigor e o sentidiño.

Galicia conta desde hai tempo coa súa propia proposta de revisión do SFA, que busca un financiamento suficiente e máis equitativo, sen deixar a ninguén á marxe.

A nosa proposta parte de tres ideas forza:

• Precisamos unha fonda reforma do sistema actual que resolva problemas antigos e novos e nos permita avanzar no Estado das autonomías. Non precisamos unha ruptura co pasado nin experimentos condenados ao fracaso.
• O punto de partida debe ser o Libro branco de 2017 e os traballos posteriores desenvolvidos no seo do Consello de Política Fiscal e Financeira. Levamos cinco anos parados, deixando pasar o tempo sen abordar a reforma. Debemos volver a esa senda, actualizando e completando eses documentos de referencia.
• O que afecta a todos debe discutirse entre todos e acordarse nun marco multilateral. Así é como se ten feito en España ata a data e é como se fai en países descentralizados de referencia: Canadá, Alemaña, Australia ou Suíza.

Todo o anterior tradúcese nunha serie de propostas que configuran o noso modelo:

• O sistema debe proporcionar e repartir os recursos suficientes ás CCAA para a provisión de todos os servizos descentralizados.
• De cara a garantir un financiamento semellante dos servizos públicos a calquera español, con independencia de onde resida, o sistema de financiamento debe referir á cobertura das necesidades de gasto e non á capacidade recadatoria.
• O criterio de repartición por habitante axustado debe revisarse para reflectir mellor algúns sobrecustos. Os nosos cálculos cifran en 1.047 millóns de euros o sobrecusto por envellecemento e dispersión da poboación. Actualmente só se recoñecen 550 millóns.
• O sistema debe proporcionar máis autonomía fiscal e corresponsabilidade financeira. Ademais, é preciso calcular mellor as recadacións normativas dos tributos cedidos; cálculos que hoxe penalizan a Galicia en termos comparados. Este concepto é o que permite que se repartan os recursos en base á recadación potencial de cada autonomía, á que logo se deducen as rebaixas fiscais que impulsa cada goberno.
• O modelo debe ser máis sinxelo e transparente, reducindo o número de fondos e cláusulas de difícil comprensión. Tamén o Consello de Política Fiscal e Financeira debe canalizar todos os asuntos con implicacións financeiras para as CCAA e cambiar as regras de votación para que non se poidan aprobar decisións en contra da opinión de todas as autonomías, como ocorre hoxe.

Ademais, consideramos que debe reformarse e reforzarse substancialmente o Fondo de Compensación Interterritorial, convertido nunha ferramenta marxinal hoxe en día. Xunto cos fondos europeos está chamado a ser unha das ferramentas básicas para financiar investimentos que dinamicen territorios con problemas de avellentamento e despoboamento, como o rural ourensán.

Por último, Galicia non está de acordo nin precisa quitas parciais de débeda como a pactada no acordo de investidura do PSOE con ERC. Con todo, se se leva a cabo, esiximos que a quita de débeda para Galicia sexa de idéntica contía por habitante axustado que a redución que se aplique a Cataluña. Só así evitaremos agravios comparativos e trato inxusto aos que cumprimos coas regras fiscais e contribuímos á estabilidade fiscal, recorrendo en menor grao aos mecanismos extraordinarios de financiamento.