Un conto de pan e pemento

Alá por 1485 na miña cidade de nacemento xa estaba instaurado o Santo Oficio da Inquisición, máis coñecido popularmente como a Inquisición a secas. Dise que naqueles primeiros anos o seu tribunal actuaba cunha dedicación feroz e eficaz contra os presuntos delitos de fe e a dignidade das persoas. Naquel tempo, especúlase, tres súbditos con máis picardía que talento, para remediar as súas situacións económicas, algo de fame e moito de ambición, se confabularon co fin de roubar tres porcos dunha piara, que engordaba os seus días ao pé da serra do santo Miguel, gardada por un cercado de pouca dificultade. Era primavera e aproveitando as sombras do lusco e fusco cumpriron tal propósito coa certeza de que, ao ser comedores de carne de porco, xamais serían acusados nin de mahometanos nin de xudaizar. E pola súa notoriedade cristiá tampouco de ladróns. Con todo nos días seguintes a noticia do roubo correu polas rúas como un can rabioso dado que o propietario dos animais non era nin máis nin menos que o Inquisidor maior. Nin que dicir ten que alguacil, alcalde, notario do segredo e outros familiares do Santo Oficio lanzáronse con presteza a dar cos culpables.

O primeiro en caer foi un tal Fiktur al-Daama de quen existía sospeitas de ser falso cambiador e de traficar con carbón vexetal e outros combustibles de orixe descoñecida. Non lle requisaron o porco e unha vez ante o escribán xeneral e os cualificadores, non tardou un sopro en denunciar aos seus cómplices grazas á promesa do notario de secuestros de non recibir martirio e ser tratado con benevolencia. Os outros dous artesáns, Hutafat e Ku Gharsa, cuxos porcos desapareceran, foron detidos, torturados, desposuídos de todos os seus bens, condenados á fogueira e os seus fillos a pagar o roubado, sen que os corpos do delito fosen atopados xamais. Para escándalo do pobo, Fiktur foi absolto sen obrigación de devolver o porco nin pagar multa. Tempo despois coñeceuse que este delator mantiña negocios ocultos co Inquisidor maior e en sucesivas falcatruadas, protexido polos famosos edictos de graza de 1480 ditados en beneficio dos delatores e seguindo a premisa de que “o Santo oficio nunca se equivoca”, amasou unha histórica fortuna da que aínda se garda recordo no lugar.

Ata aquí o conto de pan e pementos e ravos tortos que nunca se acaba. Talvez non pase de ser unha fábula oral para exemplo de quen vimos despois, sempre coa certeza de que, como dixo o sabio, “para determinados tribunais só existe a presunción de culpabilidade e a Inquisición se non queima non come”. O certo é que os nosos antepasados se habituaron ás inxustizas dos tribunais, a sufrir delacións de cregos confesores, falsas acusacións de testemuños secretos ou de inimigos manifestos, condenas interesadas e absolucións a poderosos infractores das leis de Deus e dos homes. Imposta a resignación da maioría durante séculos, resulta doado entender que “premiar aqueles comportamentos e pasos relevantes que incidan no descubrimento e acreditación de delitos graves” hoxe sexa un premio nun tribunal supremo moderno. Talvez poidamos tomalo como lei polo costume pero non estou seguro de que, aínda acatándoo, debamos permanecer impertérritos e deixar que o conto non se acabe como di o devandito. Por iso ante a non condena de Víctor de Aldama a miña fábula e o poema de León Felipe veñen acaídos: “que a berce do home o arrolan con contos, / que os berros de angustia do home afóganos con contos, / que o pranto do home o taponan con contos, /que os ósos do home os enterran con contos / e que o medo do home inventou todos os contos”. Quen poda entender que entenda.