A gabita, unha xoia das Cíes baixo o coidado do Parque

A gabita (Haematopus ostralegus, en castelán “ostrero euroasiático”), unha ave limícola de inconfundible plumaxe branco e negro e pico vermello, é unha das especies que aniña nas illas do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia, en concreto en Cíes e Ons. Esta ave, que forma parellas estables ao longo dos anos, constrúe niños no chan en zonas sen vexetación, onde incuba os seus ovos durante algo menos dun mes. A súa presenza, aínda que escasa, é de gran valor ecolóxico, xa que a poboación reprodutora galega está catalogada como “Vulnerable” no Catálogo Galego de Especies Ameazadas. Ademais, a nivel europeo, a especie considérase “Case Ameazada” pola IUCN, debido a un declive de máis do 40 % nas últimas décadas, causado pola sobreexplotación de moluscos, a degradación de hábitats e as molestias humanas. É unha verdadeira xoia nas Cíes.

En Galicia, segundo indicou o Parque Nacional, a gabita atópase no límite sur do seu rango de cría, o que fai que o seu seguimento sexa especialmente relevante nun contexto de cambio climático. A poboación galega é pequena, con só 26 parellas reprodutoras confirmadas en 2022, das cales varias aniñan no Parque Nacional, especialmente nas illas de Cíes e Sálvora. A diferenza doutras zonas de España, onde a especie mostra unha tendencia á baixa, no Parque Nacional obsérvase un lixeiro aumento, con 11 parellas en 2022, grazas a factores como a redución das molestias humanas e a baixa presión de predadores. A declaración do parque en 2002 permitiu regular o acceso a zonas sensibles e controlar especies invasoras, como o visón americano, erradicado en 2016, o que favoreceu o éxito reprodutor da gabita.

Agora, na tempada de cría, os gardas do Parque intensifican o seu labor. Percorren as costas rochosas e areosas das illas, observando a distancia para detectar parellas territoriais, niños ou polos, sen perturbar ás aves. Este traballo, que combina prospeccións a pé e observacións desde puntos estratéxicos, permite confirmar a reprodución e estimar o número de polos, como os 8 rexistrados en 2022. A metodoloxía é coidadosa, priorizando a protección da gabita e doutras especies que comparten o seu hábitat, como a gaivota patiamarela.

O seguimento da gabita non só axuda a coñecer o estado desta especie, senón que tamén serve como indicador da saúde dos ecosistemas. O Parque Nacional sinala que a través destas accións, contribúe á conservación dunha ave emblemática, cuxa presenza nas illas é un reflexo do valor deste espazo protexido. Mentres as gabitas seguen criando en Cíes, “o esforzo discreto pero constante do persoal do parque garante que estas aves teñan un fogar seguro para prosperar”.