Arantza Portabales: “O xénero policial permíteme falar desde dentro para entender o que nos pasa pola mente”

Arantza Portabales publica este xoves “Asasinato no muíño do cura”, que continúa a saga dos crimes de Loeiro, un lugar ficticio inspirado no pobo natal da súa nai, Loira (Marín).

É a segunda entrega dos crimes de Loeiro. Que inspirou esta nova historia?

O primeiro que me veu á cabeza é que tiña ganas de facer unha novela sobre a lembranza, sobre que complicado é cando non lembramos. Quería facer un personaxe amnésico, pero ao momento funme a unha familia e de repente xurdiu a lembranza da miña propia familia en Ardán, preto de Loira. Por exemplo, a miña avoa é neta de cura e morreu no 1948 porque non tiña cartos para penicilina. Toda esa historia empregueina creando unha familia ficticia do cura. Xurdiu na miña cabeza e foi medrando, pero a primeira chispa si que foi querer facer unha novela sobre un personaxe que intenta lembrar e non pode. Esa necesidade de lembrar está xa presente na primeira cita do libro de "O crime dormido" de Agatha Christie, que moitas veces cando queremos lembrar non o conseguimos e, sobre todo, que importante é saber como é o noso pasado.

Esta novela é unha oportunidade para engadir máis capas á personaxe da investigadora Iria Santaclara.

Iria Santaclara é unha personaxe que está nun momento vital moi complexo. En "Asasinato na casa rosa" está volcada ao coidado do seu home e é unha personaxe que cada vez se atopa menos na comisaría cun comisario moi misóxino e co seu gran apoio, César Araújo, recentemente xubilado. Está buscando o seu sitio e emprende un novo camiño nesa novela. Profundizamos moito na súa psicoloxía, pero mantemos ese trío de investigadores. Porque creo que xa non podemos falar só de Iria e de César, senón tamén dese personaxe icónico da 'gestapo', a mestra cotilla de Loeiro que contribúe a dar un alivio cómico a unha novela que é dura e cruel por momentos.

Como foi ese proceso de recrear os lugares da súa infancia na saga dos crimes de Loeiro?

Eu nacín no País Vasco e medrei no País Vasco, para min Loira era o lugar do lecer, do verán, de pasalo ben. Pero era tamén o lugar das historias da miña nai: da posguerra, da fame, do traballo... Este é o primeiro libro que lle dedico aos meus pais quitando unha pequena lembranza do meu libro de microrrelatos. E verdadeiramente estes libros están cheos dos meus pais, el é de Ardán e ela de Loira. O meu pai era bisneto do cura de Ardán, somos os do cura, parecíame unha homenaxe preciosa. Ao final Loira significa todo iso: o que eu non vivín. Os meus pais marcharon ao País Vasco buscando un futuro mellor para min, un futuro no que eu non tivera que botarme ao mar aos 12 anos como fixo o meu pai ou facer 5 kilómetros cada día para vender o peixe, que era o que facía a miña nai. E nesta novela imos falar moito do pasado, do que supoñía vivir nese pobo, do que supoñía ser muller nos anos 70 nun pobo pequeno, do xuízo moral, do atraso crónico... Porque non ten nada que ver a vida dunha rapaza de vinte anos naquel tempo en Loira que en Madrid. A miña nai daquela non sabía quenes eran os Beatles, estaban ancorados noutro pasado. Se xa España non era un país moderno, nas aldeas non había ningún tipo de permeabilidade para o progreso. E o pobo nesta novela é minúsculo, a opresión sobre os personaxes é brutal.

Séntese cómoda xa no xénero policial.

Si, porque me permite facer o que mais me gusta: falar desde dentro para intentar entender o que nos pasa pola mente. Gústame falar do que nos pasa e o que nos pasa está aí. Na anterior novela falamos moito do coidado; nesta tamén, pero tamén do que supón ser muller, do que supón ter o foco enriba sempre, de que che importe máis o que pensen de ti que ser feliz, de estar na boca da xente nunha aldea pequena. Fálanse de moitas cousas que estou segura de que as miñas fillas non entenden e que igual necesitan saber que no ano 74 se te deixaba o teu mozo e todo o mundo sabía que tiveras relacións con el ninguén che iba a querer porque eras mercancía de segunda e todo o mundo cho dicía así. Eran tempos no que nada era doado, pero se eras muller aínda era moitísimo menos doado. Ademais, é moi divertido facer tramas e encaixar todo ao milímetro.

Ten algún referente á hora de abordar a escritura dunha novela negra?

Eu sempre digo que non son unha grande lectora de novela negra e penso que me aportan máis os escritores que non fan novela negra que os que si o fan. Ao final, se leo moitas tramas de moitos escritores diferentes acabo contaminándome moito. Aparte do noso grande referente que é Domingo Villar ou outros que poida ler, penso que se algún mérito teño é que acadei unha voz propia, un xeito de contar. E penso que non podo saírme dese ringleiro porque se non, mal vamos. Cando a xente chega a unha novela miña, sabe moi ben o que van atopar. E iso é o mellor que lle pode pasar a un artista.

Falaba de Domingo Villar. Precisamente el foi o que abriu o camiño desta novela negra ambientada nos pobos galegos, non?

Si, en Vigo temos moitos referentes como Pedro Feijóo, María Oruña, Manel Loureiro... Pero Domingo amosounos algo moi importante, que é que dende aquí poden contarse historias que chegan lonxe. Axudounos a reivindicar o noso cara afora e a perder complexos. E sobre todo, abriu camiño. Para min é un referente e o seu apoio foi moi importante.

Haberá un terceiro caso dos crimes de Loeiro?

A dúbida ofende (ri). Na miña cabeza xa está morrendo xente de xeito cruento na praia de Loira.