Anxo Quintana: “Nin eu nin o BNG estabamos preparados para as mentiras"

O fío da conversa con Anxo Quintana é o 20 aniversario do Goberno de coalición entre PSdeG e BNG na Xunta, con Emilio Pérez Touriño de presidente e el de vicepresidente. “Falando disto coa miña muller díxenlle que é un tema que queda tan lonxe e, se o ves con perspectiva, foi tan pouco tempo en comparación co resto, pero hai un descoñecemento grande, cantidade de xente terrible que non sabe sequera que gobernamos. Como de iso tampouco se fixo bandeira axuda ao esquecemento. Pero bueno, sempre da pé a falar doutras cousas para que non sexa nostálxico o asunto”. Empeza a entrevista cun sorriso ao ver para a foto unha bandeira galega cun corazón vermello no centro deseñada por Antón Lezcano, coruñés de pais ourensáns e autor doutra icona como a bandeira da vaca ou a ilustración “Yes we Quin” da campaña do 2009. Logo cambiaralle a faciana ao lembrar os momentos máis duros “dun labor de goberno” que considera “excepcional”.

Pregunta. Tal día como o pasado venres, 27 de xuño, de hai 20 años, o reconto do voto da emigración de Pontevedra confirmaba que podían formar goberno.

Respuesta. Recordo que para min o reconto quedou finiquitado o día das eleccións. Os datos que nós tiñamos facían impensable que puidera modificarse o resultado e as alegrías, penas e celebracións xa estaban feitas. Foi unha ratificación do que xa tiñamos visto.

P. Federico Trillo chegou esa mañá cunha ristra de avogados e díxose que Manuel Fraga mandou recoñecer o resultado e parar a impugnación.

R. Penso que a Fraga e ao PP custoulles dixerir o resultado, tamén penso que antes da campaña o PP tiña asumida a derrota pero despois das eleccións o seu instinto de pervivencia levounos a pensar que todo era posible, pero a distancia era tan contundente que non daba lugar a pensalo seriamente.

P. Vostede estreábase como candidato en vez de Beiras, o BNG baixa catro deputados pero ten a Xunta na man. Recibiu alguna recomendación para non entrar no Goberno?

R. Non, en absoluto. Creo que todo o mundo tiña moi claro que se do BNG dependía o cambio tiña que producirse sen ningún xénero de dúbida. Por iso o resultado sendo non plenamente satisfactorio para os nosos intereses partidarios, si que era o suficientemente bo para que o BNG utilizara a súa representación parlamentaria para provocar ese cambio dende o minuto cero. Pensamos que iso era o que había que facer, de feito nada máis rematar o reconto chamei a Touriño para manifestarlle o meu desexo de colaborar na costrución dun goberno alternativo cunha proposta á presidencia da Xunta de cambio.

P. Foron doadas as negociacións?

R. Este tipo de cousas nunca son doadas pero foron rápidas e sen sobresaltos salientables, máis alá dos da lóxica competencia por saber de que áreas cada un debería responsabilizarse, sabendo que os dous tiñamos que aceptar un árbitro básico que era o resultado electoral.

P. E tocou gobernar, xa con Núñez Feijóo en vez de Fraga liderando a oposición.

R. Feijóo demostrou ter un perfil político moi baixo durante os tres anos que liderou a oposición. De feito, o gran problema electoral do Partido Popular no 2009 era que Feijóo non sumaba, como candidato non impulsaba a capacidade electoral do PP en Galicia, que xa era moita, pero non suficiente. Non era o candidato ideal, ese candidato que determina unha vitoria. Precisamente por iso recorreron á campaña que fixeron porque o candidato non lles daba o suplemento electoral suficiente para asegurar a victoria.

P. Logo falaremos da campaña. Visto con tempo, considera un erro o empeño en escenificar a tarefa de cada man da coalición dando pé a Feijóo a machacar con que “un bigoberno saía o dobre de caro”?

R. Francamente non. O tempo demostrou que aquela era unha impostura chea de falsidades. A Feijóo e ao Partido Popular parécenlle mal os gobernos de coalición namentres non teña que facelo el e ademais con Vox, “entonces son un bien para la patria”. En política cando aceptas o marco de discusión que intenta impor o adversario estás cavando a túa foxa. O PP criticaba o goberno de coalición para establecer un marco de discusión no cal só era posible un goberno unipartidario, que sería o deles, claro.

P. Como eran as reunións do Consello da Xunta?

R. Fracamente había entendemento, as cousas viñan suficientemente traballadas con anterioridade para que o consello fora unicamente a escenificación dos acordos que estatutariamente había que adoptar. Nunca alí houbo discusións e moito menos fóra de ton. Esas tívoas Fraga, no último Consello da Xunta algúns conselleiros marcháronse para non votar a favor da concesión das frecuencias de radio. Con nós nunca pasou e hai un dato: en tres anos e medio o Goberno de coalición non perdeu unha soa votación parlamentaria a pesar de ter un deputado máis na Cámara, nunca. A solidez, solvencia e a estabilidade do Goberno estaba máis que demostrada.

P. Dixo nunha rencente entrevista en Praza Pública e ao empezar a conversa que “non se falou o suficiente do labor de goberno do BNG” que considera “excepcional”. Falemos logo deses acertos dos que non se fala.

R. Entendo que un goberno nun país como Galiza, por facerse, debe estar sobre todo e ante todo para construír país, un país de igualdade e benestar, forte, con presenza no Estado e no mundo. Creo, máis alá doutros acertos, o maior logro daquel goberno foi que en tres anos e medio Galicia existiu políticamente. Aquel Goberno colocou a Galiza no mapa político do Estado e en política, igual que na vida, primeiro hai que ser para despois vencer. Nós empezamos o camiño que servía para que Galiza existira, para que Galiza se recoñecera. Era fundamental para o país e creo que ese foi o gran labor dese goberno.

P. Que quedou por facer?

R. Quedounos por facer todo porque en tres anos e medio só se poden empezar proxectos. Precisariamos o discorrer lóxico dunha acción de goberno, que pola miña experiencia non pode ter menos de dez anos. Estou seguro de que con outra lexislatura o país cambiaría rotundamente. Nós utilizamos os resortes do goberno, especialmente o BNG, para intentar construír e axudar a solidificar un entramado industrial, empresarial e financieiro de base territorial galega. E puxemos ao servizo dese obxectivo toda a nosa capacidade política, tanto normativa como a de pór en marcha iniciativas como o plan eólico. Todo ía encamiñado a ese obxectivo. O Goberno que nos sucedeu o que fixo foi utilizar toda a capacidade política para destruír o entramado financieiro de base territorial que existía no país e as posibilidades de medrar de decenas e decenas de empresas chamadas a crear tanto riqueza como benestar.

“A campaña de Feijóo non foi dura, foi asquerosa"

P. En 2008, cando a crise financieira agromaba, José Blanco recomendou a Touriño adiantar as eleccións ao outono pero esperou ata marzo. Cal era a posición do BNG?

R. Non tiñamos posición porque non fomos partícipes desa suposta discrepancia. Francamente creo que non hai que darlle esa importancia telúrica. Houbo algo que determinou máis o resultado electoral que a súa data e foi a campaña desaforada que fixo o PP. Empezou derrotado e cun Feijóo que non sumaba e recorreu ao que recorreu para intentar dar o envorco electoral. Iso foi o autenticamente importante, maís alá da data electoral.

P. Non o esquece pola dureza?

R. A campaña non foi dura, a campaña foi asquerosa. Inenarrable, faría ruborizarse a calquer demócrata, pero pasou sen castigo para quen a realizou. E ademais, o que é peor, converteuse en guía de actuación para o futuro. Alí empezouse a facer política baseada no ataque persoal, na mentira, no bulo, na difamación. Daqueles ventos veñen as tempestades que agora temos. A min segue estranándome a xente que se asombra do que agora se di, os galegos xa o vivimos no ano 2009.

P. Vostede no o centro da diana.

R. Si e teño que recoñecer que non estabamos preparados para aquilo, nin eu persoalmente nin o BNG como organización. A min afectoume persoalmente, nunha campaña na que eres o candidato a presidente iso inflúe, e tamén lle afectou ao BNG. O BNG non era unha organización preparada para que se cuestionara a súa honorabilidade e iso afectou a compañeiras e compañeiros aos que lles tremeron as pernas diante de acusacións, aínda que foran tan infundadas e o souberan. Eu vin a xente ideolóxicamente formada, incluso con fama de duros no debate político, derrumbarse e chegar a dubidar sobre a veracidade das acusacións que facía o PP. O PP e os seus resortes financieiros e mediáticos tiñan un obxectivo con aquela campaña que era desmoralizar a unha parte do electorado do BNG e o conseguiron.

P. Ía preguntarlle se botou a unha parte do BNG en falta nesa campaña, xa que non todos foron Anxo Quintana, se me permite a brincadeira.

R. Coa distancia do tempo un afaise a non intentar explicar as cousas en termos persoais. Aquel non estivo, aquel... Non é iso, é algo máis complexo, entre todos conformamos unha organización que non era perfecta, e seguirá sen selo, coas súas debilidades e unha delas é non estar preparados para entender que o inimigo non dispara con balas, dispara con mentiras, pero son disparos igualmente.

P. E unha prometedora xeración de políticos bótase fóra antes do esperado.

R. Era evidente que despois do resultado electoral unha organización política sensata e cabal tiña que facer cambios. Había outro momento político completamente diferente e era necesario cambiar. No caso do nacionalismo construír cadros políticos e liderados é moi difícil e leva moito tempo. Eu creo que naquel momento o erro non foi cambiar, iso estaba ben, senón dar un salto no baleiro e non aproveitar un bagaxe político que se tiña construído e era necesario para a nova etapa. E quizais por iso o BNG tardou máis , aínda que finalmente por sorte para todos recuperouse. Hai un dato do que non se ten falado case nunca, fíxose un estudo postelectoral do resultado do ano 2009 e o BNG, efectivamente tivo un descenso que provocou a perda dun deputado e a perda da maioría absoluta do Goberno de coalición, pero hai outro dato, dos votantes do BNG o 10% era por primeira vez. Quere dicir que o labor de goberno e a acción política do BNG serviu para incorporar a xente que nunca o fixera. Que sucede? Que o PP conseguiu no noso votante tradicional a desmoralización necesaria para que o resultado final non fora positivo.

P. Nese cambio necesario Beiras racha en Amio, vostede apártase ata acabar deixando a militancia no BNG pero tivo o xesto de pechar as lista do BNG en Allariz nas municipais que encabezaba a súa ex muller, agora alcaldesa. Dou pé a especulacións sobre a volta de Quin á política. Non o tentou algunha das candidaturas galeguistas deses anos, ou pensou impulsar algo pola súa conta?

R. Francamente non. Sempre dixen que eu nunca participaría en nada que competira electoralmente co nacionalismo porque son debedor da miña propia historia e porque creo que políticamente sería un erro tremendo que non estou disposto a cometer. E deixei de facer outras cousas porque non tiña nen teño ganas de que se poda especular nin un só momento coa volta á política institucional activa. O meu único obxectivo político a día de hoxe e colaborar en aquilo que poida para que o nacionalismo poida gobernar este país porque creo que é bo para todos nós e tamén para min. Agora serei máis disciplinado que cando era militante.

P. E todo volve ao rego no peche da última campaña das galegas con Beiras e vostede arroupando a Ana Pontón no Multiusos do Sar logo de darse unha aperta.

R. En contra do que poida parecer eu sempre tiven unha relación entrañable con Beiras. Por cuestións políticas, e tamén por vivenza persoal, tivemos un distanciamento pero alegroume comprobar que só é físico. A figura de Beiras é sobresaínte no panorama político galego contemporáneo e con unha contribución a existencia e ao ser do nacionalismo como moi poucos puideron facer. O importante é que hoxe o BNG ten un liderado e unha traxectoria que lle permite ser unha alternativa para provocar o cambio.

P. Que diferenzas atopa da Xunta de Feijóo á de Rueda?

R. Aínda que pareza imposible, nese titánico labor de coverter a Xunta nunha deputación uniprovincial sempre se pode facer peor.